{"id":1398,"date":"2016-05-13T20:59:00","date_gmt":"2016-05-13T17:59:00","guid":{"rendered":"https:\/\/www.snpl.lt\/new\/?p=1398"},"modified":"2026-01-03T12:21:47","modified_gmt":"2026-01-03T10:21:47","slug":"poslowie-do-konferencji-2015","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.snpl.lt\/new\/?p=1398","title":{"rendered":"\u00a0Pos\u0142owie do konferencji 2016"},"content":{"rendered":"\n

W dn. 28-30 kwietnia 2016 r. w Domu Kultury Polskiej w Wilnie odby\u0142a si\u0119 mi\u0119dzynarodowa interdyscyplinarna konferencja naukowa Mniejszo\u015bci narodowe \u2013 szans\u0105, wyzwaniem czy zagro\u017ceniem bezpiecze\u0144stwa narodowego?<\/em><\/strong>, kt\u00f3r\u0105 zorganizowa\u0142o Stowarzyszenie Naukowc\u00f3w Polak\u00f3w Litwy wsp\u00f3lnie z Wile\u0144sk\u0105 Fili\u0105 Uniwersytetu w Bia\u0142ymstoku oraz Instytutem Bezpiecze\u0144stwa Narodowego Akademii Pomorskiej w S\u0142upsku.<\/p>\n\n\n\n

W konferencji udzia\u0142 wzi\u0119\u0142o ponad 80 os\u00f3b, wyg\u0142oszono 49 referat\u00f3w. Wsp\u00f3\u0142przewodnicz\u0105cy Komitetu organizacyjnego konferencji prof. dr Henryk Malewski (SNPL), prof. nadzw. dr hab. Jaros\u0142aw Wo\u0142konowski (UwB) oraz prof. nadzw. dr hab. Andrzej Urbanek (APS) powitali uczestnik\u00f3w, go\u015bci honorowych, student\u00f3w i przedstawicieli medi\u00f3w, a tak\u017ce przedstawili jej podstawowe za\u0142o\u017cenia i cele. Otwieraj\u0105c konferencj\u0119 prezes SNPL prof. dr Henryk Malewski zaznaczy\u0142, \u017ce Stowarzyszenie Naukowc\u00f3w Polak\u00f3w Litwy d\u0105\u017cy do poruszania temat\u00f3w wa\u017cnych, aktualnych nie tylko dla mniejszo\u015bci polskiej na Litwie, ale te\u017c zagadnie\u0144 maj\u0105cych znaczenie dla spo\u0142eczno\u015bci w skali kraju, regionu oraz stosunk\u00f3w polsko-litewskich. Jednym z wa\u017cnych kierunk\u00f3w dzia\u0142alno\u015bci Stowarzyszenia jest organizowanie konferencji naukowych, maj\u0105cych na celu poruszanie i analiza nabrzmia\u0142ych problem\u00f3w spo\u0142ecznych. Rok wcze\u015bniej, w kwietniu 2014 r., wsp\u00f3lnie z Polskim Towarzystwem My\u015bli Politycznej zorganizowali\u015bmy konferencj\u0119 naukow\u0105 pt. Rodzinna Europa. Europejska my\u015bl polityczna a wyzwania XXI wieku<\/em>. Kiedy planowali\u015bmy konferencj\u0119, nie by\u0142o jeszcze Majdanu w Kijowie ani dzia\u0142a\u0144 wojennych na po\u0142udniowym wschodzie Ukrainy\u2026 Pojawienie si\u0119 u granic Unii Europejskiej tak ostrego konfliktu, kt\u00f3ry faktycznie sta\u0142 si\u0119 wojn\u0105 hybrydow\u0105, wzmocni\u0142o aktualno\u015b\u0107 wytyczonych temat\u00f3w konferencji. Wojna na Bliskim Wschodzie, zamachy terrorystyczne i niekontrolowane procesy migracyjne w ci\u0105gu ostatnich kilku lat sta\u0142y si\u0119 nowymi powa\u017cnymi zagro\u017ceniami dla kraj\u00f3w UE. Wielu uczestnik\u00f3w tegorocznej konferencji Mniejszo\u015bci narodowe \u2013 szans\u0105, wyzwaniem czy zagro\u017ceniem bezpiecze\u0144stwa narodowego?<\/em> pami\u0119ta tamte dyskusje i mo\u017ce dzisiaj z nie mniejsz\u0105 obaw\u0105 stawia\u0107 pytanie: \u201eCo si\u0119 dzieje ze wsp\u00f3\u0142czesn\u0105 Europ\u0105?\u201d.  <\/p>\n\n\n\n

W listopadzie 2015 r., dzi\u0119ki znacz\u0105cemu wsparciu Fundacji Pomoc Polakom na Wschodzie, zorganizowali\u015bmy i przeprowadzili\u015bmy nietuzinkow\u0105 mi\u0119dzynarodow\u0105 konferencj\u0119 naukow\u0105 po\u015bwi\u0119con\u0105 prawom j\u0119zykowym mniejszo\u015bci narodowych Pomi\u0119dzy integracj\u0105 a wy\u0142\u0105czeniem: prawa j\u0119zykowe mniejszo\u015bci narodowych w Europie<\/em>. Zorganizowanie tej konferencji by\u0142o niew\u0105tpliwym sukcesem SNPL, ale jej konkluzje zosta\u0142y ocenione jednoznacznie (o czym wspominali niekt\u00f3rzy litewscy publicy\u015bci), gdy\u017c przy tej okazji przypomniano niekt\u00f3re zaniechania oraz kontrowersyjne dzia\u0142ania ze strony w\u0142adz litewskich. Ale nadrz\u0119dnym celem nauki jest d\u0105\u017cenie do ustalania prawdy, nie zwa\u017caj\u0105c na to, czy to si\u0119 komu\u015b w chwili obecnej podoba, czy nie. W krajach demokratycznych nauki spo\u0142eczne, a zatem i stowarzyszenia naukowc\u00f3w, nie mog\u0105 kierowa\u0107 si\u0119 konformizmem i stosowaniem si\u0119 do polece\u0144 w\u0142adzy. S\u0105 one zobowi\u0105zane do podnoszenie i analizy temat\u00f3w trudnych<\/strong>, opracowywania wynik\u00f3w bada\u0144 wed\u0142ug nowych koncepcji naukowych, propozycji i program\u00f3w, kt\u00f3re mog\u0105 zmniejsza\u0107 nie tylko nasz\u0105 niewiedz\u0119, ale i indolencj\u0119. Wiemy, \u017ce problematyka mniejszo\u015bci narodowych nie nale\u017cy do \u0142atwych temat\u00f3w i nawet w tzw. starych demokracjach wywo\u0142uje ostre dyskusje. Postanowili\u015bmy, \u017ce warto na ten problem spojrze\u0107 przez pryzmat problem\u00f3w bezpiecze\u0144stwa narodowego, wykorzystuj\u0105c potencja\u0142 intelektualny nie tylko przedstawicieli nauk o bezpiecze\u0144stwie, ale te\u017c historyk\u00f3w, politolog\u00f3w, socjolog\u00f3w, psycholog\u00f3w, prawnik\u00f3w itd. Takie interdyscyplinarne podej\u015bcie jest bez w\u0105tpienia korzystne, pozwala bowiem analizowa\u0107 i ocenia\u0107 to zagadnienie kompleksowo, burzy\u0107 pewne mity i stereotypy oraz dostrzega\u0107 istniej\u0105ce w spo\u0142ecze\u0144stwach nowe tendencje. Mamy nadziej\u0119, \u017ce opracowane na podstawie referat\u00f3w artyku\u0142y naukowe nie tylko zostan\u0105 wydane w dw\u00f3ch wydawnictwach (Roczniku SNPL<\/em> i monografii zbiorowej APS), ale te\u017c znajd\u0105 swego czytelnika. Wierzymy, \u017ce czytelnikami tych publikacji b\u0119d\u0105 nie tylko nauczyciele akademiccy i studenci, ale i dziennikarze, politycy, dzia\u0142acze organizacji pozarz\u0105dowych.<\/p>\n\n\n\n

Do\u015bwiadczenia historyczne pokazuj\u0105, \u017ce mniejszo\u015bci narodowe mog\u0105 by\u0107 zar\u00f3wno elementem wzbogacaj\u0105cym kultur\u0119 i rozw\u00f3j cywilizacyjny kraju, jak te\u017c \u017ar\u00f3d\u0142em konflikt\u00f3w, a nawet zagro\u017ce\u0144 dla bezpiecze\u0144stwa narodowego. Naukowa analiza i zrozumienie pewnych proces\u00f3w zachodz\u0105cych na linii wi\u0119kszo\u015b\u0107 tytularna kraju a mniejszo\u015bci narodowe mog\u0105 (i musz\u0105) mie\u0107 wp\u0142yw na wypracowanie m\u0105drej, zr\u00f3wnowa\u017conej polityki pa\u0144stwa, kt\u00f3ra przyczyni si\u0119 nie tylko do respektowania praw mniejszo\u015bci narodowych, ale te\u017c zapewnienia bezpiecze\u0144stwa narodowego.<\/p>\n\n\n\n

Obecni na konferencji Wicemarsza\u0142ek Sejmu Republiki Litewskiej Jaros\u0142aw Narkiewicz, <\/strong> Dyrektor Departamentu Mniejszo\u015bci Narodowych przy Radzie Ministr\u00f3w Republiki Litewskiej dr Vida Montvidait\u0117<\/strong> oraz Ambasador Nadzwyczajny i Pe\u0142nomocny RP w Republice Litewskiej Jaros\u0142aw Czubi\u0144ski<\/strong>w swoich przem\u00f3wieniach <\/strong>podkre\u015blali aktualno\u015b\u0107 i znaczenie poruszanych temat\u00f3w, szczeg\u00f3lnie w kontek\u015bcie ochrony praw cz\u0142owieka i praw wsp\u00f3lnot narodowych oraz wyra\u017cali nadziej\u0119, \u017ce ta konferencja w jakim\u015b stopniu przyczyni si\u0119 nie tylko do g\u0142\u0119bszego poznania istniej\u0105cych problem\u00f3w, ale i do ich realnego rozwi\u0105zywania (patrz, migawki z konferencji – <\/strong>http:\/\/zw.lt\/wilno-wilenszczyzna\/konferencja-o-mniejszosciach-narodowych-problemy-nabrzmiewaja-trzeba-rozwiazan\/<\/a>).<\/strong><\/p>\n\n\n\n

Na pierwszym posiedzeniu plenarnym wys\u0142uchano sze\u015bciu referat\u00f3w. P<\/strong>rof. zw. dr hab. Marceli Kosman<\/strong> (Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu) wyg\u0142osi\u0142 konceptualny referat Mi\u0119dzy ksenofobi\u0105 i ksenofili\u0105. Stosunek do mniejszo\u015bci etnicznych  w dziejach Polski, <\/em>w kt\u00f3rym podkre\u015bli\u0142, \u017ce ksenofobia i ksenofilia istnia\u0142y zawsze, chocia\u017c nasilenie tego zjawiska by\u0142o r\u00f3\u017cne w r\u00f3\u017cnych okresach. Jednym z podstawowych czynnik\u00f3w, kt\u00f3ry mia\u0142 wp\u0142yw na taki stan rzeczy, by\u0142 j\u0119zyk, pozwalaj\u0105cy dzieli\u0107 ludzi na swoich<\/em> i obcych<\/em>. W referacie Czynnik etniczny w procesie koncentracji i rywalizacji politycznej w Europie \u015arodkowej i Wschodniej <\/em>prof. dr hab.<\/strong> Waldemar Paruch<\/strong> (Uniwersytet Marii Curie-Sk\u0142odowskiej w Lublinie) podkre\u015bli\u0142 znaczenie czynnika etnicznego w kszta\u0142towaniu si\u0119 rzeczywisto\u015bci politycznej w Europie \u015arodkowej i Wschodniej.  Ten aspekt wynika\u0142 z mozaikowego rozsiedlenia ludno\u015bci, jej r\u00f3\u017cnorodno\u015bci etnicznej i religijnej odziedziczonej po \u015bredniowieczu, ukszta\u0142towania powierzchni, pogranicznego charakteru dla cywilizacji \u0142aci\u0144sko-rzymskiej i grecko-bizantyjskiej. Istnienie dooko\u0142a tej cz\u0119\u015bci Europy imperi\u00f3w mia\u0142o ogromny wp\u0142yw na identyfikacj\u0119 polityczn\u0105 czy etniczn\u0105 spo\u0142ecze\u0144stw w tej cz\u0119\u015bci Europy. Prof. dr hab. Alvydas Nik\u017eentaitis <\/strong>(Instytut Historii Litwy, Wilno) w referacie Polska mniejszo\u015b\u0107 narodowa na Litwie jako zagro\u017cenie bezpiecze\u0144stwa narodowego? <\/em>spr\u00f3bowa\u0142 oceni\u0107 sytuacj\u0119 mniejszo\u015bci polskiej na Litwie w kontek\u015bcie bezpiecze\u0144stwa narodowego oraz postrzeganie jej przez Litwin\u00f3w. W\u015br\u00f3d poruszanych w wyst\u0105pieniu w\u0105tk\u00f3w szczeg\u00f3lne miejsce przypad\u0142o historycznym i psychologicznym czynnikom, kt\u00f3re maj\u0105 du\u017cy wp\u0142yw na postrzeganie mniejszo\u015bci polskiej na Litwie jako pewnego rodzaju zagro\u017cenia. R\u00f3wnocze\u015bnie referent podkre\u015bla\u0142, \u017ce w\u0142adze Litwy nie potrafi\u0105 rozwi\u0105zywa\u0107 problem\u00f3w tej mniejszo\u015bci, co skutkuje jej wi\u0119ksz\u0105 konsolidacj\u0105. Zdaniem profesora Litwa nie ma efektywnej strategii integruj\u0105cej mniejszo\u015b\u0107 polsk\u0105. Podkre\u015bli\u0142 tak\u017ce, \u017ce nie ma realnych podstaw do postrzegania mniejszo\u015bci polskiej jako zagro\u017cenia dla bezpiecze\u0144stwa narodowego.  Prof. nadzw. dr hab. Leszek F. Korzeniowski<\/strong> (Uniwersytet Pedagogiczny w Krakowie) w wyst\u0105pieniu Bezpiecze\u0144stwo obywatelskie i bezpiecze\u0144stwo narodowe: pomi\u0119dzy Wschodem a Zachodem<\/em> dokona\u0142 analizy podstawowych koncepcji dotycz\u0105cych bezpiecze\u0144stwa oraz jego podmiotowo\u015bci. Kto jest pomiotem bezpiecze\u0144stwa \u2013 pa\u0144stwo czy te\u017c osoba?  Wyst\u0105pienie  prof. dra hab. Zbigniewa Kurcza<\/strong> (Uniwersytet Wroc\u0142awski) Mniejszo\u015bci narodowe w ruchu \u2013 jako subiekt i obiekt <\/em>by\u0142o oparte na historycznej analizie i procesie definiowania mniejszo\u015bci narodowych. Z pozycji socjologa autor prze\u015bledzi\u0142 zmiany, jakie nast\u0119powa\u0142y w r\u00f3\u017cnych okresach w pogl\u0105dach wi\u0119kszo\u015bci na mniejszo\u015bci narodowe. Dr Rimantas Miknys <\/strong> (Instytut Historii Litwy, Wilno) <\/strong>w referacie J\u00f3zef Mackiewicz, Micha\u0142 R\u00f6mer a sprawa lituanizacji Wile\u0144szczyzny w latach 1939-1940 <\/em>przedstawi\u0142 w\u0142asn\u0105 analiz\u0119 dyskusji na temat kierunk\u00f3w i sposob\u00f3w lituanizaowania Wile\u0144szczyzny, kt\u00f3r\u0105 prowadzili we wspomnianym okresie J\u00f3zef Mackiewicz i Micha\u0142 R\u00f6mer.<\/p>\n\n\n\n

W drugim dniu konferencji obrady odbywa\u0142y si\u0119 w dw\u00f3ch salach (8 sekcji tematycznych):<\/p>\n\n\n\n